Górny Śląsk – folklor i sztuka ludowa

FOLKLOR I SZTUKA LUDOWA

Tradycje kultury ludowej wsi górnośląskiej w jej podstawowych grupach etnograficznych tamogórsko-bytomskiej, pszczyńsko-rybnickiej, raciborskiej, cieszyńskiej, beskidzkiej, opolskiej kultywowane były przez pokolenia, mimo narastającego w XIX/XX w. procesu germanizacji tych ziem. W wielu rejonach makroregionu pozostały one nadal żywe w stroju, gwarze, sztuce ludowej, architekturze (Bytom-Rozbark, Dąbrówka Wielka, wsie pszczyńskie między Wisłą a Gostynką, wsie raciborskie, cieszyńskie i górale śląscy). Turysta dostrzeże to w mowie i pieśni o staropolskim brzmieniu. Śląską pieśń ludową i taniec rozsławił Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Śląsk”, a literaturę liczne konkursy „gawędziarzy śląskich”. W 1. 1950-55 Państwowy Instytut Sztuki nagrał na taśmy magnetofonowe ponad 12 000 pieśni z makroregionu południowego.

Sztuka ludowa Górnego Śląska najpiękniej wyraża się w architekturze drewnianej, której pojedyncze relikty odnaleźć możemy jeszcze w wielu wsiach śląskich, a skoncentrowane w parkach etnograficznych i skansenach w Chorzowie, Pszczynie i Opolu-Bierkowicach.

W wielu wsiach i miasteczkach do dzisiaj mieszkańcy kultywują sztukę ludową. Kobiety wykonują pięknie haftowane serwetki (górale beskidzcy z Koniakowa). Mężczyźni uprawiają rzeźbę w drewnie, w graficie elektrodowym, węglu oraz malarstwo sztalugowe. Najciekawszymi do tej pory reprezentantami nieprofesjonalnej twórczości robotniczej w malarstwie byli Teofil Ociepka i Paweł Wróbel górnicy z Katowic-Janowa.

Co roku wieś śląska wraca do dawnych zwyczajów i obrzędów ludowych. Najbardziej znane to: chodzenie z choinką, szopką, gwiazdą, gaikiem, topienie marzanny, puszczanie wianków na wodę, malowanie kraszanek, śmigus, prządki, skubaczki, procesje w Niedzielę Palmową i Dniu Bożego Ciała, wielkanocne procesje konne w rejonie Raciborza, korowody i zabawy dożynkowe, m.in. „Żniwioki” w woj. opolskim. W skansenach i ośrodkach wypoczynkowych (Wiśle, Ustroniu) organizuje się imprezy folklorystyczne, m.in. w Chorzowie „Wici folklorystyczne”, w Pszczynie „Spotkania pod Brzymem”, Wiśle, Szczyrku, Żywcu i Oświęcimiu „Tydzień Kultury Beskidzkiej”, Opolu-Bierkowicach ,,Żniwiok opolski”. Współcześnie coraz częściej organizacji imprez popularyzujących folklor śląski podejmują się mass media: Radio „Katowice”, Radio „TOP”, Telewizja Katowice, redakcje gazet śląskich oraz Związek Górnośląski (m.in. „Śląskie śpiewanie”, „Gody śląskie”).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *